Tijdens de tweede World Trade Day in Eindhoven schetsten Rob de Wijk en Jesse Kommandeur een wereld waarin geopolitieke spanningen steeds grotere gevolgen hebben voor Europa, internationale handel en het bedrijfsleven. HCSS oprichter Prof. dr. Rob De Wijk analyseerde de verschuivende machtsverhoudingen tussen de VS, China, Rusland en Europa en benadrukte de noodzaak van meer Europese strategische autonomie. Datalab manager Jesse Kommandeur presenteerde de Geopolitical Annual Trade Risk Index (GATRI), die laat zien hoe diplomatieke, militaire en economische ontwikkelingen handelsrisico’s beïnvloeden. De centrale boodschap: Europa moet sneller handelen, investeren en zich aanpassen aan een fundamenteel veranderende wereldorde.
De geopolitiek wordt momenteel sterk beïnvloed door de oplopende rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China die strijden om de wereldmacht. Daarnaast zorgen langdurige conflicten, zoals in het Midden-Oosten en Oekraïne, en de heropleving van de Koude Oorlog voor veel onrust. Ook de veranderende houding van de VS, vooral onder president Trump, ten opzichte van Europa, zorgt voor verschuivingen in de verhoudingen tussen de oude en nieuwe wereld. Deze ontwikkelingen hebben vooral invloed op de positie van Europa in de wereld.
Tijdens de World Trade Day op de High Tech Campus in Eindhoven gaf prof.dr. Rob de Wijk een update aan het Nederlandse bedrijfsleven over de wereldsituatie en de acties die Europa, en Nederland in het bijzonder, moet ondernemen. De Wijk is oprichter van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en hoogleraar Internationale Betrekkingen en Veiligheid aan de Universiteit Leiden.
Jesse Kommandeur, Datalab Manager bij HCSS, presenteerde de Geopolitical Annual Trade Risk Index (GATRI). Dit meetinstrument, ontwikkeld door HCSS in samenwerking met WTC, kwantificeert de invloed van geopolitieke ontwikkelingen op de wereldhandel.
Als afsluiting was er onder leiding van gastheer Freerk Faber (WTC Association) ruimte voor discussie aan de hand van stellingen. Verschillende kopstukken uit het bedrijfsleven en de overheid, waaronder Rob de Wijk, Robert Dingemanse (PAL-V), Michiel van der Maat (Neways), Gerjan Schijlen (Prezis), Jeroen Boekema (Krush Labs) en Yvette van Eechoud (directeur-generaal Handel en Economische Veiligheid), deelden hun inzichten en beantwoordden vragen uit de zaal.
Europa’s nieuwe realiteit
Rob de Wijk belichtte tien uitdagingen die Europa te wachten staan en gaf een overzicht van de belangrijkste geopolitieke gebeurtenissen van het afgelopen jaar. Hij benadrukte dat inzicht in de machtsverhoudingen essentieel is voor bedrijven en organisaties. De afnemende invloed van de VS op het wereldtoneel, vooral in relatie tot de opkomst van China en India, heeft grote gevolgen voor de wereldeconomie. Ook de strategische bewegingen van Rusland, zoals de oorlog in Oekraïne, werden geanalyseerd. Tot slot wees hij op de afnemende betrokkenheid van de VS bij Europa. Het is overduidelijk dat dit gevolgen zal gaan hebben voor wat betreft de toekomst van de NAVO en de wijze waarop Europa haar defensie zal moeten gaan organiseren. Er zijn dus genoeg uitdagingen, zeker voor een nog steeds verdeeld Europa. Maar De Wijk sloot positief af: we hebben de kracht om deze uitdagingen aan te gaan, mits we daadkrachtige beslissingen durven nemen.
GATRI
Daarna werd de Geopolitical Annual Trade Risk Index (GATRI) gepresenteerd. De index dient als een analytisch instrument om de risico’s en onzekerheden voor internationale handelssystemen in kaart te brengen. Bedrijven en beleidsmakers gebruiken de index om de kwetsbaarheid van supply chains en handelsroutes in een veranderend geopolitiek klimaat beter te begrijpen. Uit drie parameters – diplomatie, militair en economie – bleek dat de wereld in brand staat. Het aantal geweldsconflicten is toegenomen en er is meer beweging op het diplomatieke vlak, met zowel bestaande als nieuwe allianties die worden verkend. Economisch gezien is er sprake van een stabilisering. Voor sommigen misschien een verrassing, maar ook een waarschuwing voor de nabije toekomst. We zijn wel degelijk kwetsbaar, ook economisch. Om minder kwetsbaar te zijn, is het nodig om wereldwijde toeleveringsketens te herstructureren. Dit vermindert de afhankelijkheid van bepaalde partijen en spreidt de risico’s. Het is cruciaal voor landen en bedrijven om zich aan te passen aan deze nieuwe realiteit en strategieën te ontwikkelen die hen helpen navigeren in een steeds complexere geopolitieke omgeving.
Visie door en voor ondernemers
Tot slot was het aan het panel om hun visie te delen met de aanwezigen, aan de hand van een paar stellingen en vragen uit de zaal. De conclusie was duidelijk: Europa moet het heft in eigen handen nemen en minder afhankelijk worden van bijvoorbeeld de VS. Ook de invloed van China is nu al veel groter dan gedacht; China is al een belangrijke speler in veel productieketens, ook op het gebied van defensie en veiligheid. Als we dit willen doorbreken, moeten we snel investeren, onder andere in defensie. We moeten daarbij accepteren dat er ook dingen mis zullen gaan. We zullen de onvermijdelijke faalkosten die bij elk traject horen meer moeten accepteren. Net zoals we wet- en regelgeving moeten zien als een versneller in plaats van een rem. Want het moet allemaal een stuk sneller, want de wereld om ons heen staat niet stil. Als we het daarover eens zijn, is de toekomst minder somber dan we nu misschien denken.
Related Content
