Klimaatverandering wordt bepalend voor de mondiale machtsverhoudingen, veiligheid en economische stabiliteit. In een nieuwe HCSS studie laten Thijs van Aken en Laura Birkman zien hoe klimaatimpact zich tot 2100 verweeft met geopolitieke, economische en maatschappelijke trends. Het rapport maakt duidelijk waarom adaptatievermogen bepaalt wie wint en wie verliest – en waarom snelle, gecoördineerde actie cruciaal is.
“Klimaatverandering bepaalt niet alleen de toestand van het milieu, maar ook de machtsbalans in de 21e eeuw,” waarschuwen de auteurs. “Beleidsmakers moeten adaptatie nu behandelen als een strategische prioriteit, niet als een zorg voor later.”
Den Haag, 26 mei 2026 | Klimaatverandering ontwikkelt zich razendsnel van een milieuprobleem tot een centrale factor in mondiale veiligheid, geopolitiek en economische stabiliteit. Dat blijkt uit het nieuwe HCSS-rapport Intersecting Futures door Thijs van Aken en Laura Birkman.
Waar de directe effecten – zoals extreem weer, droogte en stijgende temperaturen – steeds zichtbaarder worden, nemen ook de indirecte gevolgen snel toe. Denk aan toenemende druk op voedsel- en watervoorziening, stijgende migratiestromen en groeiende geopolitieke spanningen. Klimaatverandering fungeert daarmee als een ‘threat multiplier’ die bestaande risico’s versterkt en versnelt.
De studie laat zien dat deze ontwikkelingen zich niet geleidelijk voltrekken, maar in golven van ontwrichting. Klimaatgerelateerde schokken kunnen kettingreacties veroorzaken die economieën, samenlevingen en internationale verhoudingen onder druk zetten.
“Klimaatverandering zal niet alleen het milieu bepalen, maar ook de machtsverhoudingen tussen staten,” zegt van Aken. “Het vermogen om snel en effectief te adapteren wordt een doorslaggevende factor in geopolitieke concurrentie.”
Volgens de onderzoekers zal de druk op internationale stabiliteit de komende decennia verder toenemen. Schaarste aan hulpbronnen zoals water en kritieke grondstoffen kan leiden tot meer conflicten, terwijl klimaatgedreven migratie en economische schade bestaande spanningen versterken. Tegelijkertijd ontstaat er concurrentie om toegang tot technologieën die nodig zijn voor de energietransitie en klimaatadaptatie.
De studie benadrukt dat niet alle landen in gelijke mate zijn toegerust om met deze ontwikkelingen om te gaan. Structurele ongelijkheid tussen het mondiale Noorden en Zuiden vergroot het risico op instabiliteit, met mogelijke spill-over effecten richting Europa.
“Zonder gerichte investeringen in adaptatie en internationale samenwerking zullen klimaatrisico’s zich sneller opstapelen dan we kunnen beheersen,” aldus Laura Birkman, Directeur van het Klimaat, Water en Voedselzekerheid programma bij HCSS. “Voor beleidsmakers betekent dit dat klimaatadaptatie geen langetermijndossier meer is, maar een directe veiligheidsprioriteit.”
Van Aken en Birkman pleiten in hun rapport voor een geïntegreerde aanpak waarin klimaatadaptatie wordt verankerd in veiligheids- en economische strategieën, gecombineerd met versterkte internationale samenwerking en een aanzienlijke opschaling van financiering.
Auteurs: Thijs van Aken and Laura Birkman
Met bijdragen van: Anna Hoefnagels, Lennart Engel and Ali Aydogdu
Related Content
