De oorlog van Amerika en Israël tegen Iran heeft duidelijk gemaakt dat zwakkere landen veel sterkere landen het leven zuur kunnen maken, constateert Rob de Wijk. Door het afsluiten van de Straat van Hormuz heeft Iran de Amerikanen een klinkende overwinning onthouden.
Wat Iran deed is typisch voor de militaire underdog. Die gaat over op asymmetrische oorlogvoering als het niet mogelijk blijkt van de sterkere partij te winnen. Dat deden de Taliban in Afghanistan waarin de NAVO onder leiding van Amerika na bijna twintig jaar vechten met de staart tussen de benen moest verdwijnen. En dat deden de opstandelingen in Irak waar de Amerikanen in 2003 binnenvielen. Uiteindelijk liet Amerika het land in chaos achter en versnelde de opkomst van de terreurbeweging Islamitische Staat.
Afgezien van het feit dat de Amerikanen weinig van deze episodes hebben geleerd, zijn de gevolgen voor ons Europeanen redelijk rampzalig. Over de energiecrisis die het directe gevolg van de oorlog tegen Iran was, hoef ik u niets te vertellen. Door het afsluiten van de Straat van Hormuz en de aanvallen op de infrastructuur van de Golfstaten is de energievoorziening voor langere tijd ontregeld. Het directe gevolg is dat overal in de wereld mensen op straat gaan om tegen krapte en hoge prijzen te demonstreren.
“Ook ik vind vergroening een goed idee, maar aan de talkshowtafels werd dit als kortetermijnoplossing gepresenteerd. Dat is het helaas niet”
In Nederland namen opiniemakers de gelegenheid te baat om te pleiten voor verduurzaming: we moeten weg van de fossiele brandstoffen. Ook ik vind vergroening een goed idee, maar aan de talkshowtafels werd dit als kortetermijnoplossing gepresenteerd. Dat is het helaas niet. Want voordat we echt onafhankelijk zijn van olie en gas, zijn we vele jaren verder. En zelf als Europa energieneutraal wordt, is het de vraag of voor al die producten waarvoor nu olie en gas noodzakelijk zijn, van plastic tot kunstmest, duurzame alternatieven gevonden zijn.
Helaas is er nog iets aan de hand. Niet alleen zwakkere landen begrijpen hoe je door het treffen van energie-, grondstoffen- en bijvoorbeeld voedselstromen agressors kan treffen. Ook grootmachten weten dat door de Iran-oorlog beter dan ooit.
Dit levert voor de energietransitie een grote uitdaging op. Want het Draghi-rapport constateerde in 2024 al dat de snelste route naar verduurzaming via China loopt. Dat land is kampioen op het gebied van duurzame technologie en domineert bovendien een belangrijk deel van de grondstoffenstromen die essentieel zijn voor de hightechindustrie, dus ook voor de verduurzaming.
China heeft allang exportrestricties opgelegd voor een aantal kritieke grondstoffen. Amerika kreeg als eerste te maken met exportrestricties voor gallium, germanium en antimoon. Daar kwamen onder meer zeldzame aardmetalen, bismut, en grafiet bij. Dat laatste is essentieel voor de fabricage van batterijen. En als geen ruwe grondstoffen worden geïmporteerd, dan zitten ze wel in halffabricaten en componenten die ook onder exportrestricties vallen.
Ook Europa kreeg ermee te maken.
De conclusie is dat wij door de verduurzaming van onze energievoorziening de fossiele afhankelijkheid van Amerika en Qatar inruilen voor de afhankelijkheid van grondstoffen, halffabricaten en componenten die vooral uit China komen. Dat kan problemen opleveren omdat China inmiddels de conclusies heeft getrokken uit de Iran-oorlog. De banden worden aangehaald met de tegenstanders van het Westen, inclusief Iran en Rusland. En omdat Europa niet hard genoeg afstand van Trump heeft genomen, moeten we er rekening mee houden dat China ons niet zal ontzien bij verdere exportrestricties.
Bron: Rob de Wijk, Energiepodium, 16 april 2026
In zijn column voor Energiepodium gaat Rob de Wijk met regelmaat in op de energievoorziening in het licht van de internationale verhoudingen.
Experts
Related Content
