Research
Bijna negen op de tien Nederlanders zien verhuftering als een bedreiging voor de samenleving. Tegelijkertijd leggen zij de oorzaak van het probleem vrijwel unaniem buiten zichzelf. Dat blijkt uit een nieuwe HCSS Focus van Gerben Bakker en Jesse Kommandeur, gebaseerd op een peiling van HCSS in samenwerking met KiesKompas.
Nederlanders ervaren verhuftering vooral als een normatief en cultureel probleem. Respectloos gedrag en het niet naleven van regels worden breed als zorgwekkend gezien, ongeacht leeftijd, opleiding of politieke kleur. De maatschappelijke gevolgen worden vooral gezocht in de erosie van sociale normen, gezag en onderling vertrouwen. Concrete gevolgen voor veiligheid, criminaliteit en leefbaarheid wegen voor respondenten minder zwaar.
Opvallend is de kloof tussen ervaren dreiging en eigen verantwoordelijkheid. Verhuftering krijgt gemiddeld een 7,5 op een schaal van 10 als bedreiging voor de maatschappij, terwijl het eigen aandeel gemiddeld slechts 2,6 scoort. Sociale media worden het vaakst aangewezen als veroorzaker, maar worden niet gezien als een belangrijke factor om het probleem vervolgens op te lossen.
Ook bestaan duidelijke verschillen tussen generaties. Jongere Nederlanders maken zich relatief vaker zorgen over minder respect voor elkaar en elkaars identiteit. Oudere generaties leggen meer nadruk op tanend gezag en de invloed van andere culturen. Rechtse kiezers wijzen bovendien veel vaker naar migrantengemeenschappen als veroorzaker.
Volgens Gerben Bakker ligt hier een ongemakkelijke kern van het probleem: “We zien een samenleving die verhuftering ernstig vindt, maar de verantwoordelijkheid ervoor vooral bij anderen legt. Juist die verantwoordelijkheidskloof maakt ‘onthuftering’ moeilijk.”
De onderzoekers zien daarom weinig aanleiding voor een aanpak die uitsluitend inzet op strengere handhaving. Zij pleiten voor een meersporenbeleid waarin gezag, normoverdracht en sociale cohesie elkaar aanvullen. Ouders, onderwijs en politiek worden door Nederlanders zelf als belangrijkste partijen voor de oplossing gezien. Gemeenten verdienen daarbij meer aandacht vanwege hun positie bij lokale gemeenschapsopbouw.
Auteurs: Gerben Bakker en Jesse Kommandeur
Data-analyse en -visualisatie: Jesse Kommandeur en Emma Bokel
Redactie en review: Paul Sinning
Met dank aan/met bijdragen van: Marit Weurding, Casper Wits (Universiteit Leiden), Jeroen van Lindert (KiesKompas) en Willem Blanken (KiesKompas)
De HCSS Focus is ontwikkeld binnen het programma Strategische Monitor Politie, waarmee HCSS de Nederlandse politie ondersteunt bij toekomstgericht beleid op het snijvlak van maatschappelijke dynamiek, geopolitiek en veiligheid.
De publieksmonitor is een onderzoekslijn binnen HCSS in opdracht van de Directie Strategie en Innovatie, Staf Korpsleiding Nederlandse politie. De analyses in dit rapport zijn afgerond in mei 2026. Gebeurtenissen of ontwikkelingen die plaatsvonden in de periode tussen afronding en publicatie zijn niet van invloed geweest op de bevindingen.
Related Content
