Defensieplanning: Voorbij de Platformlogica | Gevechtskracht als samenhangend systeem voor de Nederlandse Krijgsmacht

De Nederlandse krijgsmacht staat op een kantelpunt. Terwijl miljarden worden geïnvesteerd in nieuwe tanks, fregatten, gevechtsvliegtuigen en luchtverdediging, dreigt een fundamentele vraag onderbelicht te blijven: kan de krijgsmacht ook onder langdurige druk blijven functioneren, herstellen en zich aanpassen?

In deze nieuwe HCSS-paper betoogt gastauteur Leo van der Meiden dat toekomstige gevechtskracht niet primair wordt bepaald door het aantal platforms, maar door de samenhang van de onderliggende operationele, logistieke, industriële en innovatieketens.

De lessen uit Oekraïne laten zien dat moderne oorlogvoering draait om meer dan initiële slagkracht. Uitputting, verstoorde logistiek, aanvallen op commandostructuren en een voortdurend veranderend slagveld stellen nieuwe eisen aan krijgsmachten. Doorslaggevend is het vermogen om verliezen op te vangen, voorraden aan te vullen, systemen te herstellen en snel te innoveren.

De paper introduceert daarom vijf ontwerpprincipes voor toekomstige defensieplanning:

• Zorg voor volledige en sluitende ketens van waarneming tot effect;
• Borg voldoende diepte van het voortzettingsvermogen;
• Organiseer regeneratie- en opschalingscapaciteit;
• Bouw snelheid van adaptatie in;
• Ontwerp gedistribueerde en robuuste inzet.

Op basis van deze analyse formuleert Van der Meiden vijf prioriteiten voor de komende Defensienota:

• Prioriteer systeemversterkende capaciteiten door ontbrekende schakels in operationele ketens aan te vullen voordat bestaande platformcapaciteiten verder worden uitgebreid.
• Baseer planning op realistische stressscenario’s, waarbij uitputting, logistieke verstoringen en langdurige inzet expliciet worden meegenomen.
• Definieer en dimensioneer regeneratie- en opschalingsvermogen, zodat gevechtskracht tijdens een conflict kan worden hersteld en uitgebreid.
• Integreer onderzoek, ontwikkeling en de defensie-industrie als kernonderdelen van toekomstige gevechtskracht.
• Vergroot de autonomie van eenheden, zodat zij ook onder verstoorde omstandigheden kunnen blijven opereren.

Met de aangekondigde groei van de defensie-uitgaven biedt de nieuwe Defensienota een unieke kans. De centrale vraag voor beleidsmakers is niet alleen hoe Nederland een grotere krijgsmacht opbouwt, maar vooral hoe het een krijgsmacht ontwikkelt die langdurig effectief blijft wanneer de druk het hoogst is.

***

Deze paper is onderdeel van het PROGRESS-programma dat wordt uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse Ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van dit rapport ligt bij de auteurs. Eventuele publicatie betekent niet dat de Ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie instemmen met de inhoud van deze notitie.

Auteur: Leo van der Meiden
Met dank aan: Frank Bekkers
Editor: Tim Sweijs

Leo van der Meiden heeft een internationale loopbaan gehad in olie & gas (Shell) en de luchtvaart (Schiphol). Hij studeerde algemene economie (cum laude) en was dienstplichtig marineofficier van april 1984 tot oktober 1985. Momenteel is hij Chairman van een Iers bouwconcern. Dit essay schrijft hij op persoonlijke titel.

Foto: Defensie