Research
Kunstmatige Intelligentie (AI) ontwikkelt zich razendsnel tot een bepalende factor in geopolitiek, economie en veiligheid. In deze nieuwe position paper analyseren Ron Stoop, Clarice van der Paardt, Jesse Kommandeur en Sofia Romansky onder welke voorwaarden een AI-Gigafabriek (AIGF) strategische waarde kan creëren voor Nederland en Europa.
Een AIGF – grootschalige digitale infrastructuur voor AI-ontwikkeling – kan bijdragen aan digitale autonomie, economische versterking en maatschappelijke innovatie. Tegelijkertijd brengt het vraagstukken met zich mee rond energie, ruimte en governance. De kernvraag is niet óf Nederland moet investeren in AI-infrastructuur, maar hoe.
Belangrijkste bevindingen:
- Een AIGF kan digitale autonomie versterken, mits eigendom, governance en ketenafhankelijkheden Europees worden ingericht;
- Nederland heeft een sterke uitgangspositie dankzij bestaande AI-ecosystemen en infrastructuur;
- Zonder strategische keuzes dreigt verdere afhankelijkheid van niet-Europese technologie;
- AI-infrastructuur kan economische groei versnellen, vooral in sectoren als MedTech, Climate Tech en veiligheid;
- Energieverbruik is significant, maar beheersbaar bij slimme inpassing en samenwerking met netbeheerders.
“Een AI-Gigafabriek is geen doel op zich, maar een strategisch instrument. De waarde ervan hangt volledig af van hoe we eigendom, toegang en toepassing organiseren,” aldus hoofdauteur Ron Stoop.
Aanbevelingen:
- Koppel publieke investeringen aan Europese leveranciers, transparante governance en beperking van strategische afhankelijkheden;
- Reserveer een deel van de rekenkracht voor Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen;
- Zet AIGF-capaciteit ook in voor maatschappelijke missies zoals veiligheid, gezondheid en duurzaamheid;
- Integreer energie- en netbeheer vanaf het begin in het ontwerp en de locatiekeuze.
“De keuzes die Nederland nu maakt, bepalen onze positie in de digitale machtsverhoudingen van morgen. Dat vraagt om gerichte, samenhangende actie van beleidsmakers,” voegt Stoop toe.
De studie benadrukt dat een AIGF alleen legitimiteit heeft als deze bijdraagt aan zowel strategische autonomie als brede maatschappelijke waarde.
Auteurs: Ron Stoop, Clarice van der Paardt, Jesse Kommandeur en Sofia Romansky
Met bijdragen van: Michel Rademaker
Dit rapport is opgesteld in opdracht van Eneco. Deze rapportage is het resultaat van onafhankelijk onderzoek. De verantwoordelijkheid voor de inhoud ligt volledig bij de auteurs.
Foto van Canva.
Related Content
