Nederlanders beoordelen de maatschappelijke stabiliteit voor de vierde meting op rij met een 6,1. Achter dit ogenschijnlijk stabiele rapportcijfer gaan echter duidelijke verschuivingen schuil. De samenleving beweegt steeds verder uiteen: zowel de groep die zeer positief is als de groep die zeer negatief oordeelt groeit, terwijl het midden kleiner wordt.
De nieuwe Zomerpeiling 2026 van de HCSS Publieksmonitor Maatschappelijke Stabiliteit laat zien dat het zwaartepunt van maatschappelijke zorgen verschuift van externe naar binnenlandse ontwikkelingen. Waar eerder vooral geopolitieke dreigingen de aandacht trokken, nemen zorgen over intern ongenoegen en subversieve krachten nu het sterkst toe.
Migratie blijft daarbij met afstand het dominante thema. Voor de vijfde meting op rij staat het bovenaan als bron van zowel externe als interne zorgen. Tegelijkertijd blijkt juist dit onderwerp Nederlanders sterk te verdelen langs politieke, generationele en geografische lijnen.
Ook andere ontwikkelingen vallen op. Klimaatverandering behoort na de recordwarme zomermaand juni voor het eerst tot de drie grootste externe zorgen, terwijl de aandacht voor een oorlog in Europa verder afneemt. Daarnaast groeit de bezorgdheid over rechtsextremisme, georganiseerde misdaad en de invloed van buitenlandse regimes.
Ondanks deze zorgen putten Nederlanders vooral vertrouwen uit hun directe omgeving en hun eigen redzaamheid. Het vertrouwen in de weerbaarheid van nationale instituties blijft daarentegen beperkt.
“De constante 6,1 vertelt slechts een deel van het verhaal. Onder de oppervlakte zien we dat de maatschappelijke beleving steeds sterker polariseert en dat binnenlandse spanningen het publieke beeld domineren,” zegt hoofdauteur Jesse Kommandeur.
De onderzoekers concluderen dat beleidsmakers voor een dubbele opgave staan: enerzijds geloofwaardig reageren op de maatschappelijke zorgen die het ongenoegen blijven voeden, en anderzijds investeren in de lokale verbanden en sociale structuren waar Nederlanders hun vertrouwen uit putten.
***
De publieksmonitor is een onderzoekslijn binnen HCSS in opdracht van de Directie Strategie en Innovatie, Staf Korpsleiding Nederlandse politie. De analyses in dit rapport zijn afgerond in juni 2026. Gebeurtenissen of ontwikkelingen die plaatsvonden in de periode tussen afronding en publicatie zijn niet van invloed geweest op de bevindingen.
De HCSS Publieksmonitor Maatschappelijke Stabiliteit brengt structureel in kaart hoe Nederlanders maatschappelijke spanningen, dreigingen en weerbaarheid ervaren.
Deze unieke peiling helpt beleidsmakers, de politie en andere professionals bij het versterken van strategisch inzicht en democratische veerkracht. De bevindingen geven een genuanceerd, soms zorgelijk, maar ook veerkrachtig beeld van hoe burgers Nederland in deze turbulente tijd beleven.
De monitor kijkt daarbij niet alleen naar objectieve ontwikkelingen, maar juist naar de beleving van burgers: waar zij dreiging voelen, vertrouwen verliezen, of juist kracht en verbondenheid ervaren. Het doel is om inzicht te bieden in hoe mensen de staat van de samenleving zien en wat zij als risico’s of bronnen van veerkracht beschouwen.
Voor eerdere edities en gerelateerde publicaties, zie:
Related Content
