Europa loopt het risico achter te blijven in technologische innovatie en strategische weerbaarheid, waarschuwt het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) in het nieuwe rapport Lessons from the Jungle for the Zoo. Volgens de onderzoekers moet er direct een nauwere samenwerking komen tussen industrie, defensie en samenleving om cruciale capaciteiten veilig te stellen.
Wat kunnen we leren van de Oekraïense jungle? Dit rapport laat zien dat de oorlog in Oekraïne niet alleen aan het front wordt beslist, maar ook in Europese vergaderzalen. Op basis van uitgebreid veldonderzoek in Oekraïne analyseerden HCSS-onderzoekers hoe de realiteit van moderne oorlogvoering razendsnel verandert: van drones en digitale slagvelden tot industriële slagkracht en maatschappelijke veerkracht. Oekraïne vecht in een strategische jungle waar aanpassing dagelijks overleven betekent, terwijl Europa nog te vaak discussieert in een ‘zoo’ van bekende aannames. De kernboodschap is urgent: wie Oekraïne wil steunen én Europa wil beschermen, moet nú investeren in tempo, schaal en aanpassingsvermogen.
“De technologische race versnelt en Europa kan zich geen passieve rol meer permitteren,” zegt hoofdonderzoeker Tim Sweijs. “Onze analyse laat zien dat tegenstanders AI, onbemenste systemen en geavanceerde industriële capaciteiten razendsnel integreren in hun militaire en civiele sectoren. Europa heeft een beperkt tijdsvenster om doortastend te handelen.”
Afgelopen najaar bezochten HCSS-onderzoekers Kyiv en spraken ze met een breed scala aan militaire operators, strategen, beleidsmakers, technologieleveranciers en NGO’s die betrokken zijn bij het Oekraïense verdedigings- en innovatie-ecosysteem. De bevindingen van dit bezoek vormen de basis voor het huidige rapport en geven inzicht in hoe Oekraïne zich in een extreem complexe en langdurige oorlog weet aan te passen, welke innovaties effectief zijn, en welke lessen Europa kan trekken voor zijn eigen defensie en technologische weerbaarheid.
Sweijs, onderzoeksdirecteur bij HCSS, benadrukt de urgentie: “Dit is geen theoretische oefening. Elke vertraging verzwakt onze mogelijkheid om kritieke infrastructuur te beschermen en technologische soevereiniteit te behouden. Beleidsmakers moeten snel de vertaalslag maken van inzicht naar actie.”
Het rapport benoemt drie kerngebieden voor onmiddellijke actie:
- Korte termijn: Versterk samenwerking tussen defensie en toonaangevende technologiebedrijven om kritieke ketens veilig te stellen en nieuwe technologieën te integreren.
- Middellange termijn: Breid civiel-militaire samenwerking uit zodat technologische innovaties zowel economische als veiligheidsdoelen dienen.
- Lange termijn: Richt robuuste, pan-Europese governance-mechanismen op voor AI, onbemenste systemen en industriële innovatie, zodat Europa strategisch voordeel behoudt.
“Europa moet zijn technologische ecosysteem zien als een kwestie van strategisch overleven. Elke vertraagde investering of gemiste samenwerking vergroot onze kwetsbaarheid,” waarschuwt Sweijs nogmaals.
“Beleidsmakers hebben de instrumenten en expertise beschikbaar. Wat nu nodig is, is daadkrachtig leiderschap en snelle uitvoering. Wachten op consensus of stap-voor-stap maatregelen betekent dat Europa straks op achterstand staat in cruciale sectoren, mogelijk voor decennia.”
Het volledige HCSS-rapport is beschikbaar via https://hcss.nl/report/lessons-from-the-jungle-for-the-zoo/




