Europa staat op een kruispunt in zijn defensiearchitectuur. Al meer dan 75 jaar is de Europese veiligheid grotendeels gebaseerd op de Amerikaanse nucleaire afschrikking en militaire aanwezigheid op het continent. Het nieuwe HCSS-rapport Shields and Spears laat zien dat dit model steeds kwetsbaarder wordt door de terugtrekkende beweging van de VS, politieke volatiliteit, Rusland’s militaire modernisering en het wegvallen van wapenbeheersingsregimes.

“Europa staat voor een keuze: doorgaan op geleende geloofwaardigheid, of de moeilijke politieke beslissingen nemen om zichzelf te verdedigen,” zegt analist Davis Ellison, coauteur van het rapport.

Het HCSS rapport stelt dat Europa niet langer afhankelijk kan blijven van de VS ten koste van zijn eigen capaciteiten. “Een geloofwaardige Europese afschrikkingsarchitectuur begint allereerst met conventionele sterkte, niet met nucleaire proliferatie,” voegt HCSS onderzoeksdirecteur Tim Sweijs toe.

Ellison en Sweijs introduceren een nieuw, Europees geleid afschrikkingconcept gebaseerd op het idee van “schild en speer”:

  • Het schild staat voor afschrikking door ontzegging, met robuuste conventionele strijdkrachten die Europa’s kwetsbaarste regio’s kunnen beschermen.
  • De speer staat voor afschrikking door vergelding, met conventionele precisiestrikecapaciteiten, ondersteund door nauwere coördinatie van Britse en Franse nucleaire middelen.

Belangrijkste conclusies uit het rapport:

  • De VS verleggen hun focus naar de Indo-Pacific en het westelijk halfrond;  Europese veiligheid staat niet langer centraal in Washington.
  • Rusland zal naar verwachting uit de oorlog in Oekraïne komen met een meer capabele en ervaren strijdmacht tegen 2030.
  • Europese legers zijn onvoldoende voorbereid op langdurige, intensieve oorlogsvoering op eigen continent.
  • Nucleaire proliferatie binnen Europa verhoogt escalatierisico’s en ondermijnt stabiliteit; het versterken van conventionele capaciteiten biedt een veiliger en geloofwaardiger alternatief.

Aanbevelingen:

  • Maak expliciet politiek de keuze om de afhankelijkheid van de VS te verminderen en een Europese afschrikking op te bouwen.
  • Verschuif de focus van gereedheid naar bredere paraatheid, inclusief personeel, reserves, onderhoud en surge-capaciteit.
  • Ontwikkel regionaal gerichte eenheden om de Centrale Regio te verdedigen, Kaliningrad te isoleren, toegang tot cruciale maritieme zones te verhinderen en Europese bevolkingen te beschermen tegen lucht-, raket- en drone-aanvallen.
  • Versterk de coördinatie tussen VK en Frankrijk op nucleair gebied en integreer conventionele steunrollen zoals precisiestrike en conventioneel-nucleaire operaties.
  • Investeer in Europese defensie-industrie, met nadruk op C4ISR, geïntegreerde lucht- en raketverdediging, langeafstandsbewapening, munitievoorraden en strategisch transport.

Ellison en Sweijs benadrukken dat Europa alleen zichzelf kan beschermen door zijn meest kwetsbare regio’s en vitale toegangswegen veilig te stellen en actief verantwoordelijkheid te nemen voor zijn strategische omgeving.

Het volledige HCSS-rapport is beschikbaar via https://hcss.nl/report/shields-and-spears/

Experts

© The Hague Centre for Strategic Studies