Den Haag, 24 september 2026 — Bijna negen op de tien Nederlanders zien verhuftering als een bedreiging voor de samenleving. Tegelijkertijd plaatsen zij de oorzaak vrijwel eensgezind buiten zichzelf. Dat blijkt uit de nieuwe HCSS Focus Verhuftering van Gerben Bakker en Jesse Kommandeur, gebaseerd op een peiling van HCSS in samenwerking met KiesKompas.
Verhuftering wordt vooral gezien als een probleem van normen en omgangsvormen. Respectloos gedrag en het niet naleven van regels worden breed afgekeurd. De gevolgen worden vooral verbonden aan sociale erosie, afnemend gezag en polarisatie, en minder aan concrete onveiligheid of criminaliteit.
Sociale media worden het vaakst genoemd als veroorzaker, maar worden nauwelijks gezien als factor die de oplossing moet brengen. Ouders, onderwijs en politici worden juist als belangrijkste verantwoordelijken voor de aanpak genoemd. Gemeenten blijven opvallend buiten beeld, terwijl zij een belangrijke rol hebben bij lokale leefbaarheid en gemeenschapsopbouw.
“De opvallendste uitkomst is misschien niet dat Nederlanders verhuftering ernstig vinden, maar dat vrijwel niemand zichzelf als aandeelhouder ziet,” zegt hoofdauteur Gerben Bakker. “Een probleem dat iedereen bij de ander neerlegt, laat zich moeilijk gezamenlijk oplossen.”
De onderzoekers pleiten daarom voor een meersporenaanpak waarin handhaving wordt gecombineerd met normoverdracht en versterking van sociale cohesie. “Beleidsmakers moeten voorkomen dat verhuftering uitsluitend een handhavingsvraagstuk wordt. Maak van gedeelde verantwoordelijkheid en samenredzaamheid expliciete beleidsdoelen, ook buiten crisissituaties,” zegt hoofdonderzoeker Gerben Bakker.
De peiling is een signalerende momentopname van publieke percepties en meet geen objectieve ontwikkeling van hufterig gedrag.
NRC: Verhuftering bedreigt de samenleving, maar ‘het komt niet door mij’
Het effect van verhuftering, zegt onderzoeker Gerben Bakker, gaat verder dan dat mensen het vervelend gedrag vinden. „Dit gaat over het idee dat we met elkaar geen prettige maatschappelijke ruimte hebben gebouwd, waardoor mensen zich onveiliger voelen.”
Driekwart van de Nederlanders vindt dat mensen zich in de samenleving steeds asocialer gedragen, blijkt uit onderzoek naar verhuftering door denktank The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) waar Bakker voor werkt. Bakker: „We hebben gevraagd of hufterig gedrag een bedreiging is.”
Verhuftering betekent voor elke generatie net iets anders, legt hij uit. „Oudere generaties richten zich meer op gezag en het verlies ervan, terwijl jongere generaties meer bezig zijn met thema’s van identiteit.” Dat verschil toont zich in de top-3 van vormen van hufterig gedrag waar 50-minners en 50-plussers zich het meeste zorgen om maken.
Mensen die denken dat de regels niet voor hen gelden én mensen die geen respect hebben voor anderen – daarover zijn de meest zorgen, blijkt uit het HCSS-rapport. 50-minners zetten mensen die anderen als minderwaardig behandelen op de derde plek, 50-plussers mensen die hun eigen cultuur aan anderen opdringen.
„Ouderen zijn veel sneller geneigd om verhuftering te wijten aan multiculturalisme. Dat valt samen met hun focus op gezag, van ‘andere culturen snappen niet hoe het in Nederland werkt’. Terwijl jongere generaties multicultureler zijn opgegroeid”, licht Bakker toe.
Gevraagd naar hun eigen gedrag, zegt nog geen kwart van de mensen zelf wel eens bij te dragen aan verhuftering. Een tegenstelling die volgens Bakker past bij een geïndividualiseerde samenleving. „Door de individualisering hebben mensen vaak minder respect voor anderen die verder van hen af staan”, legt Bakker uit. „Dit in tegenstelling tot Aziatische samenlevingen, waar je, ongeacht je relatie met iemand, je respect toont voor de ander en de publieke ruimte.”
Als belangrijkste oorzaak voor de verhuftering worden sociale media het meest genoemd – door alle generaties. „De digitale samenleving wordt nu als een van de grote aanstichters gezien van wat er fout gaat op straat. Online zijn er weinig normen en waarden en worden morele regels niet gehandhaafd. In sommige online bubbels wordt crimineel gedrag of geweld tegen hulpverleners genormaliseerd of zelfs verheerlijkt”, zegt Bakker. „Maar als je vraagt naar verantwoordelijkheid en oplossingen, dan zijn sociale media helemaal niet meer in beeld. Voor oplossingen kijken we toch naar ouders en verzorgers en het onderwijs.”
Bron: NRC, 25 september 2026
Auteurs: Gerben Bakker en Jesse Kommandeur
Data-analyse en -visualisatie: Jesse Kommandeur en Emma Bokel
Redactie en review: Paul Sinning
Met dank aan/met bijdragen van: Marit Weurding, Casper Wits (Universiteit Leiden), Jeroen van Lindert (KiesKompas) en Willem Blanken (KiesKompas)
De HCSS Focus is ontwikkeld binnen het programma Strategische Monitor Politie, waarmee HCSS de Nederlandse politie ondersteunt bij toekomstgericht beleid op het snijvlak van maatschappelijke dynamiek, geopolitiek en veiligheid.
De publieksmonitor is een onderzoekslijn binnen HCSS in opdracht van de Directie Strategie en Innovatie, Staf Korpsleiding Nederlandse politie. De analyses in dit rapport zijn afgerond in mei 2026. Gebeurtenissen of ontwikkelingen die plaatsvonden in de periode tussen afronding en publicatie zijn niet van invloed geweest op de bevindin
Related Content
