Europa wil de toegang tot kritieke grondstoffen veiligstellen die essentieel zijn voor onze energietransitie, digitale economie, defensie en industriële weerbaarheid. Maar tegelijkertijd worden ontwikkelingssamenwerkingsbudgetten gekort.

Dat is strategisch onverstandig, stellen onderzoekers Irina Patrahau, Fiona De Cuyper en Isis Ketelaar in een nieuwe HCSS studie, “Strategic By Design: Making EU development cooperation work for critical raw materials”.

Ook in Nederland is die discussie opnieuw actueel. Hoewel er recent een tijdelijke verhoging van het Nederlandse ontwikkelingsbudget voor 2026 werd goedgekeurd, ligt in aanloop naar Prinsjesdag de vraag op tafel hoeveel structurele ruimte er in de begroting voor 2027 en daarna beschikbaar wordt gesteld voor ontwikkelingssamenwerking.

Een nieuwe policy brief van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) laat zien waarom ontwikkelingssamenwerking juist van groot belang is voor duurzame Europese grondstoffenpartnerschappen.

Ontwikkelingssamenwerking vervangt geen private investeringen in mijnbouw of verwerking. De strategische meerwaarde ligt in het financieren van voorwaarden die markten onvoldoende leveren: vaardigheden, infrastructuur, goed bestuur, rechtszekerheid, milieubescherming en lokale economische ontwikkeling.

Daarmee kunnen politieke grondstoffenpartnerschappen uitgroeien tot verantwoorde en investeerbare waardeketens.

De verkenning van HCSS pleit daarom voor voldoende ontwikkelingsfinanciering in het EU-budget voor 2028-2034, betere integratie van ontwikkelings- en grondstoffendoelstellingen en het beter verbinden van Europese financieringsinstrumenten.

De kernboodschap: Europa moet producerende landen een geloofwaardig langetermijnpartnerschap bieden, met banen, vaardigheden, lokale waardecreatie en duurzame ontwikkeling.

Ontwikkelingssamenwerking is daarmee niet alleen solidariteit, maar ook een strategische investering in Europese weerbaarheid.

Door te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, schiet Europa zichzelf in de voet.

Auteurs: Irina Patrahau, Fiona De Cuyper en Isis Ketelaar

Bijdragen van: Laura Birkman en Emma Bokel

Cover afbeelding: Lobito Atlantic Railway

Experts

© The Hague Centre for Strategic Studies