Terwijl de oorlog in het Midden-Oosten escaleert, lijkt Trumps interesse in Groenland gesmolten. Maar ook in Groenland en de rest van het Noordpoolgebied woedt er nog een oorlog, alleen is dat (voorlopig) een koude. Landen als Amerika, Rusland en China willen maar al te graag toegang tot de grondstoffen en scheepvaartroutes die nu nog onder een dikke laag poolijs liggen, maar onderzoekers twijfelen of dat de moeite wel waard is. Strategisch analist Fiona De Cuyper van Het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) doet dat ook en legt uit waarom.
De ‘kwestie Groenland’ lijkt wel zo’n beetje achter de rug, maar of we in de toekomst alleen maar meer van dit soort geopolitieke grensconflicten gaan zien, hangt van veel factoren af. Zeker door klimaatverandering en veranderende geopolitieke verhoudingen kunnen de panelen nog flink gaan verschuiven, al lijken de economische mogelijkheden vaak nogal overschat, zegt De Cuyper.
In economisch opzicht is het Noordpoolgebied volgens macro-econoom Han de Jong vooral in de verre toekomst relevant. ‘De afgelopen decennia hebben we gezien dat een land als China overal in de wereld grondstofleveranties veilig heeft gesteld, dus dat land heeft een zeer verre horizon. Dat het Noordpoolgebied nu nog weinig economische relevantie heeft, kan best zijn, maar ik verwacht dat dat de komende decennia echt wel gaat veranderen.’
Ook macro-econoom Edin Mujagic beschouwt de economische relevantie van het Noordpoolgebied nu nog als zeer beperkt, maar denkt ook dat dat in de toekomst enorm kan veranderen. ‘Hoe vaak hebben we de afgelopen tijd niet gehoord dat het ijs helemaal weg zou smelten? Maar alles wat geopolitieke gevolgen kán hebben, zal vroeg of laat ook zijn weerslag hebben in economische groei én winstgevendheid.’
Aardmetalen en kritieke mineralen
Onderzoek van de United States Geological Survey liet in 2008 zien dat nog 13 procent van de onontgonnen olie en 30 procent van het onontgonnen gas wereldwijd zich in het Noordpoolgebied bevindt. Ook zitten er veel aardmetalen en kritieke mineralen. Maar dat het in de grond zit, betekent niet dat het er zomaar uitgehaald kan worden. In Groenland lopen er bijvoorbeeld maar twee actieve mijnbouwprojecten, terwijl meer dan tweehonderd bedrijven licenties bezitten om daar te kunnen mijnen.
Dat heeft volgens Mujagic te maken met de uitzonderlijke positie die de regio wereldwijd inneemt. Bedrijven die er iets willen ondernemen, stuiten op barrières die bij andere investeringen totaal niet aan de orde zijn. ‘Logistiek is het een nachtmerrie. Een van de eerste geboden is dat je geen alcohol mee mag nemen naar een project, omdat het er zo deprimerend is. Het laat zien dat het een heel andere sport is voor elk bedrijf dat er iets wil gaan doen – nog los van de vraag of het lucratief is.’
Niettemin hamert De Jong op de noodzaak om aan te klampen bij de grote ambities die verschillende wereldmachten hebben in het Noordpoolgebied. ‘Op langere termijn kan het wel relevant worden en als andere landen hier kennelijk belang aan hechten en een positie willen vestigen, moet je jezelf afvragen of je daar niet aan mee wilt doen. Elon Musk is bezig naar Mars te gaan. Ik denk dat ik niet meer mee ga maken dat dat commercieel interessant wordt, maar dat betekent niet dat je daar nu nog niet naar moet kijken.’
Chinese toegang tot grondstoffen
Vooral de rol van China is niet te onderschatten, waarschuwt De Jong: ‘Ze zitten overal en hebben overal toegang tot grondstoffen voor zichzelf veiliggesteld, in Afrika en in andere delen van de wereld. Ik zou de Chinese aanwezigheid in het gebied toch niet zomaar afdoen als een soort machoachtige actie. En omdat ook Rusland heel veel ballistische militaire slagkracht heeft geconcentreerd in het arctisch gebied, kunnen wij gewoonweg niet achterblijven.’
Maar van belang is een ‘reality check’, volgens De Cuyper. ‘In de politieke wereld hoor je vaak grote woorden, maar de realiteit kan daar nogal van afwijken. Donald Trump rept al een jaar over die hele Groenlandkwestie, maar als het erop aankomt is het vooral veel retoriek.’
Over Het Grote Plaatje
Geld regeert. Maar hoe? In Het Grote Plaatje kijken Rens de Jong en macro-economen Han de Jong en Edin Mujagic met een brede blik op hoe geld de wereld verandert, samen met diverse gasten uit andere vakgebieden.
Experts
Related Content
