Israëlische undercover commando’s hebben – vermomd als artsen en verpleegsters – drie leden van Hamas geliquideerd in een ziekenhuis op de Westelijke Jordaanoever. Israël heeft in het verleden meer van deze opmerkelijke acties uitgevoerd.
Israëlische commando’s hebben een reputatie op het gebied van ‘lef en leep’, zegt Patrick Bolder, voormalig luitenant-kolonel en strategisch analist bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). De lijst van gewaagde interventies is lang, vaak in het diepste geheim en in vijandelijk gebied.
Bolder herkent in de recente ziekenhuisaanval een bekende Israëlische tactiek: eerst heel diep in een organisatie komen en dan een aanslag plegen. “In oorlogsterminologie heet dit perfidie, waarbij je je tegenstander laat denken dat hij beschermd is door oorlogsrecht. Maar het hogere belang geeft de doorslag: in dit geval het voorkomen van een aanslag.”
Reddingsoperaties en ontvoeringen
Dit soort Israëlische acties is niet nieuw. Zo ontvoerden Mossad-agenten in 1960 de Duitse nazi Eichmann uit Buenos Aires. Een ander voorbeeld was een reddingsoperatie in 1976 op het vliegveld van de Oegandese stad Entebbe om gegijzelde vliegtuigpassagiers te bevrijden. Daar sneuvelde Yoni Netanyahu, de commandant van die actie en broer van de huidige Israëlische premier.
Benjamin Netanyahu zelf nam ooit als commando deel aan een bevrijdingsactie op het vliegveld van Tel Aviv, waarbij hij en andere soldaten vermomd als vliegtuigtechnici aan boord gingen. Begin jaren 70 kwamen Israëlische commando’s, deze keer verkleed als jongens en meisjes, aan land in Libanon voor alweer een actie tegen Palestijnse kopstukken.
Bolder wijst op een ander voorval, dat van Mossad-spion Eli Cohen tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 tussen Israël en Syrië. “Hij wist het Syrische ministerie van Defensie ervan te overtuigen dat de Syrische soldaten in hun artilleriestellingen op de Golan-hoogvlakte moesten worden beschermd tegen de hete zon. Het was verstandig eucalyptusbomen te planten, want die groeien snel en bieden schaduw. Die bomen werden geplant en op die manier wist het Israëlische leger precies waar verdekte kanonnen stonden die vervolgens werden gebombardeerd met mortieren.”
Er werd een Netflix-serie van gemaakt: The Spy, met Sacha Baron Cohen (beter bekend als ‘Borat’) in de hoofdrol.
Beschermde status ziekenhuizen ‘niet onvoorwaardelijk’
Die actie van dinsdag op de Westelijke Jordaanoever is dus niets nieuws. Hij geeft wel aan dat Israël toch besluit zoiets te doen, terwijl het weet dat het internationaal onder een vergrootglas ligt vanwege het optreden in de Gazastrook. “Drie mensen uitschakelen in een ziekenhuis in een druk bevolkt Palestijns gebied is riskant en je kunt rekenen op internationale kritiek, maar hier is duidelijk een afweging gemaakt waarbij de doelen belangrijk genoeg waren om dat soort risico’s te lopen”, denkt ook Martijn Kitzen, hoogleraar aan de Nederlandse Defensie Academie (NLDA).
Defensiespecialist Peter Wijninga, eveneens verbonden aan het HCSS, benadrukt dat in een oorlog de beschermde status van ziekenhuizen ‘niet onvoorwaardelijk’ is. “Daarover zijn al eerder discussies geweest naar aanleiding van bombardementen bij ziekenhuizen. De Israëli’s hebben ziekenhuizen zelf nooit echt gebombardeerd, maar er vlakbij wel. Er is ook schade aangericht. Israël claimt dat ziekenhuizen door Hamas-militanten zijn gebruikt. Het is lastig dat te bewijzen, maar feitelijk is het zo dat als een ziekenhuis wordt misbruikt, dat de beschermde status dan vervalt.”
Volgens Wijninga hoort dit soort acties bij het militaire metier en Israëlische commando’s hebben meermaals laten zien dit te beheersen. Bij een commandoactie als deze is de kans op onschuldige slachtoffers en nevenschade bovendien veel kleiner. Je kunt veel preciezer te werk gaan, je weet wie je moet hebben en je slaat toe als die binnen zichtafstand is.
Wijninga: “Dat heeft minder risico’s voor de omgeving. Het zou goed kunnen zijn dat de Israëli’s dit vaker gaan doen omdat ze internationaal enorm onder druk staan om terughoudender te zijn met de aanvallen. In militair opzicht was dit een geslaagde actie.”
Bron: Algemeen Dagblad, 1 februari 2024
Related Content
