In september 2026 start de Leergang Strategie en Weerbare Rechtsorde, een samenwerking tussen het Centre for Professional Learning van de Universiteit Leiden en het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). In dit programma komen academische inzichten en strategische praktijkkennis samen om deelnemers beter te laten begrijpen hoe digitale, criminele en statelijke dreigingen de Nederlandse rechtsorde beïnvloeden. Met aandacht voor data, foresight en scenariodenken leer je ontwikkelingen duiden en vertalen naar strategisch handelen. De leergang versterkt het vermogen om complexe veiligheidsvraagstukken in geopolitieke context te plaatsen en effectief op te treden binnen het veiligheidsdomein van morgen.
Waar het wereldtoneel verhardt nemen ook de dreigingen in Nederland toe, zowel digitaal als fysiek. Innovatieve criminele netwerken, statelijke actoren en digitale extremisten exploiteren kwetsbare punten van de Nederlandse democratische rechtsorde. Dit vraagt om meer dan een reactieve houding: effectief handelen vereist strategisch vermogen, met het vizier op de dynamiek van morgen.
Deze leergang combineert de academische kennis van onderzoekers van de Universiteit Leiden met de inzichten van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). In het unieke programma speelt het inzetten van data en ‘foresight’ in het ontwikkelen van veiligheidsstrategie een belangrijke rol. Deelnemers ontvangen de meest actuele internationale en geopolitieke trends op het gebied van criminele netwerken, digitaal extremisme en statelijke beïnvloeding.
Dergelijke ontwikkelingen worden daarbij telkens in het licht geplaatst van hun impact op de binnenlandse rechtsorde. Denk aan vraagstukken rondom ondermijning, sociale veerkracht en druk op de democratie. Het actuele wetenschappelijke beeld wordt zo voortdurend versterkt met toegepaste strategische instrumenten, zoals de Strategische Monitor Politie, sociale media-analyse en scenariotechnieken.
Het programma van de leergang bestaat uit drie delen; een algemeen strategisch deel, een verdiepend deel en een afsluitend deel met de focus op strategisch handelen.
- Tijdens het algemene strategische deel verken je de betekenis en de meerwaarde van strategie. Daarbij wordt het brede geopolitieke krachtenveld geschetst als achtergrond voor het ontstaan van de huidige dreigingen voor de rechtsorde.
- Het verdiepende programmadeel bestaat uit twee inhoudelijke dagen met aandacht voor de belangrijkste strategische thema’s die de rechtsorde vandaag raken, zoals internationale criminele netwerken, statelijke inmenging, hybride dreigingen en online extremisme. Ook is er aandacht voor de samenhang met georganiseerde criminaliteit. De bredere geopolitieke en technologische ontwikkelingen staan bij alle onderwerpen centraal.
- Het afsluitende deel staat in het teken van de vraag: ‘hoe kunnen we strategisch denken ook omzetten naar strategisch handelen?’ Dingen veranderen vereist durf en soms ook offers om te breken met de status quo. De leergang rond je af met concrete handvatten om verandering in gang te zetten.
Leerdoelen
Door deze leergang ben je in staat om:
- Dreigingen voor de rechtsorde geopolitiek te duiden
Je ontwikkelt het vermogen om lokale veiligheidsvraagstukken te plaatsen in een breder geopolitiek krachtenveld en om te herkennen waar dreigingen een diepere oorsprong vinden, en hoe deze aangrijpen op sentimenten en trends in de binnenlandse rechtsorde. - Strategisch te denken en handelen in complexe veiligheidsomgevingen
Je leert belangen, risico’s en systeemdruk wegen en deze inzichten te vertalen naar strategische keuzes binnen je eigen werkgebied, waarbij je verder kijkt dan incidenten. - Data en trends beter te analyseren en interpreteren
Je maakt kennis met analysetools, datasets en scenariotechnieken die binnen de strategische veiligheidsanalyse worden gebruikt en je leert hoe deze tools in te zetten om ontwikkelingen te signaleren, in besluitvorming en bij dreigingsanalyse. - Handelingsperspectieven te ontwikkelen
Je identificeert strategische dilemma’s, beoordeelt scenario’s en ontwikkelt praktische strategieën voor interventies in ketens en netwerken. - Effectief te communiceren en samen te werken in veiligheidsnetwerken
Je brengt inzichten over dreigingen en strategische keuzes over naar collega’s en partners en versterkt zo de samenhang en weerbaarheid binnen jouw organisatie en het bredere veiligheidsdomein.
Jouw profiel
Deze leergang is bedoeld voor iedereen die wil leren over ontwikkelingen op het gebied van strategie in relatie tot nationale veiligheid en bescherming van de rechtsorde. Je bent bijvoorbeeld:
- Strategische adviseurs en beleidsmedewerkers binnen politie, defensie, veiligheidsregio’s en ministeries.
- Teamleiders, leidinggevenden en specialisten binnen opsporing, intelligence en openbare orde en veiligheid.
- Analisten en onderzoekers op het gebied van extremisme, georganiseerde criminaliteit, hybride dreigingen en geopolitiek.
- Professionals in het veiligheidsdomein die hun operationele ervaring willen verdiepen met strategisch en toekomstgericht denken.
Samenwerkingspartner
Deze leergang is een samenwerking tussen het Centre for Professional Learning van de Universiteit Leiden en The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS).
Deze samenwerking biedt deelnemers een unieke combinatie van strategie en kennis. Het actuele wetenschappelijke beeld van de Universiteit Leiden komt samen met strategische inzichten en instrumenten van The Hague Centre for Strategic Studies.
Docenten
De docenten van deze leergang zijn verbonden aan onder meer de Universiteit Leiden en HCSS. Tijdens de leergang verzorgen onder anderen de volgende experts lezingen:
- Rob de Wijk, Emeritus hoogleraar International Relations and Security | Prof. dr. Rob de Wijk is oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en een toonaangevend expert op het gebied van veiligheidsvraagstukken en internationale betrekkingen. Hij studeerde geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en promoveerde op NAVO-strategie en nucleair beleid. Eerder was hij hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Nederlandse Defensie Academie en verbonden aan verschillende organisaties en de Universiteit Leiden.
- Gerben Bakker, Filosoof en ethicus op het gebied van Veiligheid bij HCSS | Dr. Gerben Bakker is opgeleid als filosoof en ethicus op het gebied van veiligheid. Zijn uitdaging bij HCSS is het streven naar een kritisch begrip van bedreigingen en fenomenen, en tegelijkertijd bijdragen leveren met praktische en duurzame waarde. Bakker is momenteel coördinator van de Strategische Monitor Politie. Hij promoveerde op het werk van Hannah Arendt en de betekenis daarvan voor veiligheidsbestuur. Daarnaast publiceerde hij diverse artikelen en boeken over veiligheid en strategische vraagstukken.
- Monica den Boer, Bijzonder hoogleraar Politiestudies | Prof. dr. Monica den Boer is bijzonder hoogleraar Politiestudies aan het Institute of Security and Global Affairs (ISGA) van de Faculteit Governance and Global Affairs van de Universiteit Leiden. Den Boer bekleedt momenteel de leerstoel Militaire Politieoperaties aan de Nederlandse Defensie Academie in Breda, een positie die zij sinds 2020 vervult. Eerder was zij lid van de Tweede Kamer voor de sociaal-liberale partij D66 (2017-2019).
Data, locatie en meer informatie
Data 2026:
- dinsdag 8 september
- maandag 21 september
- dinsdag 22 september
- maandag 5 oktober (ov)
Locatie: De leergang vindt plaats bij HCSS, de veiligheidsdenktank in het hart van Den Haag.
Voor vragen, neem contact op met Lizet Leemans, Programmacoördinator, via 070 800 95 04 / learning@fgga.leidenuniv.nl
Related Content
